| |
Genel risk faktörleri
Sosyokültürel ve ekonomik özellikler
Anne adayının eğitim seviyesi arttıkça gebelikte kendisiyle ve bebeğiyle
ilgili ortaya çıkması muhtemel normal dışı durumların riski azalır. Bunun
nedeni anne adayının bilinçlenmesi nedeniyle erken dönemde doktora
başvurması ve böylece tıbbi yardımı daha erken almasıdır.
Anne adayının yaşadığı ülkenin ekonomik özellikleri de risk faktörlerini
doğrudan etkiler. Yaşanılan ülkenin sunduğu sağlık hizmetleri ülke
insanlarına ne kadar eşit dağıtılırsa, normal dışı durumların ortaya çıkma
riski de o oranda azalır. Doktora erişilebilirlik ne kadar kolaysa risk de o
kadar azalır.
Anne adayının (ve baba adayının) mesleği
Anne adayının ve bazı durumlarda baba adayının mesleği de bir risk faktörüne
dönüşebilir. Özellikle kimyasal maddelere, radyasyona maruz kalınan
mesleklerde çalışan anne ve baba adaylarında gebelik oluşma aşamasında ve
gebelik oluştuktan sonra bazı normal dışı durumların ortaya çıkma riski
artabilir:
"Ağır işlerde çalışmak": Bilinenin aksine "yorgunluk" ve "ağır işte
çalışmak" düşük yapma gibi normal dışı durumların ortaya çıkma olasılığını
belirgin bir şekilde artırmaz. Ancak çalışma temposu ruhen ve bedenen aşırı
zorlayıcı olan anne adaylarında erken doğum tehdidi ve erken doğum yapma
riskinin arttığı bilinmektedir. "Yorgunluk" ve "ağır işte çalışmak" tanımı
net olarak yapılamayacak iki olgudur ve kişiler arasında belirgin
farklılıklar göstermektedir. İkiz ve diğer çoğul gebelik olgularında zaten
varolan erken doğum riski nedeniyle bu tür bir gebelik taşıyan anne
adaylarının bu konuda daha duyarlı olmaları gerekir.
Akraba evliliği
Akraba evliliklerine ülkemizde sık rastlanır. Özellikle birinci derece
akraba evliliklerinde genel populasyonda varolan %2-3 olan anomalili bebek
doğurma riskinin iki kat arttığı kabul edilir.
Anne ve baba adayının kan grupları
Anne adayının Rh (-) baba adayının Rh (+) kan grubuna sahip olması durumunda
çiftte Rh uygunusuzluğu ("kan uyuşmazlığı") söz konusudur. Bu durumun ilk
gebelikte bebekte bir sorun yaratma ihtimali oldukça düşükken, gerekli
önlemler alınmadığında sonraki gebeliklerde ya da yeni doğan döneminde Rh
(+) kan grubuna sahip bebeği etkileme riski artar.
Diğer bir "kan uyuşmazlığı" sorunu da anne adayının kan grubunun O olması
durumunda ortaya çıkabilir. Bu annenin bebeği A ya da B grubuna sahip
olduğunda, bebekte yeni doğan sarılığı ortaya çıkma riski artar. ABO
uyuşmazlığı olarak adlandırılan bu durum yeni doğan döneminde fototerapi
gerektirebilmesine karşın, genellikle selim bir durum olarak kabul edilir.
Ailelerde genetik geçiş gösterebilen (kalıtsal) hastalıkların varlığı
Anne adayının ve baba adayının akrabalarında varolan zeka geriliği,
metabolizma hastalıkları, bazı bedensel hastalıklar, anomalili doğumlar,
hipertansiyon, diabet, hiperkolesterolemi, bazı ruhsal hastalıklar
(şizofreni gibi) nesilden nesile genetik geçiş gösterebilirler. Bu tür
hastalıklara sahip kişilerin anne ya da baba adayına akrabalığı ne kadar
yakınsa, doğacak bebeğin bu hastalığa yakalanma ya da bu hastalığın
taşıyıcısı olma riski de o kadar yükselir. Özellikle anne ve baba adayının
da birbiriyle akraba olması durumunda bu risk daha da artar.
Ailelerinde bu tür hastalıklar bulunan çiftler, akrabalarında görülen
hastalığın özelliklerini iyice araştırıp not aldıktan sonra bu durumu
doktorlarına iletmeli ve bu olayın kalıtsal geçiş özellikleri konusunda daha
fazla bilgi alabilmek için genetik danışmanlık hizmeti veren merkezlere
başvurmalıdırlar.
Bağımlılık yapıcı madde kullanımı (sigara, alkol ya da uyuşturucu-uyarıcı
madde kullanımı)
Bağımlılık yapıcı maddeler kullanan anne adaylarının gebeliklerinde normal
dışı durumların ortaya çıkma riski artar.
Kan uyuşmazlığı
Bağımlılık yapıcı madde kullanımı
Anne ve baba adayının meslekleri
Akraba evlilikleri
Ailelerde kalıtsal hastalıklar |
|
